Ik wil alleen maar weten

De titel raadde je vast: Ik wil alleen maar weten. Van Jan Arends.

Niet dat ik een groot kenner ben. Maar de gedichten van Jan Arends, een getroubleerd mens, spreken me wel aan. En af en toe is het goed je fantasie, je mijmeringen, je taalgevoel en je overpeinzingen weer te voeden.

Mijn favoriet is Lunchpauzegedichten (1974). Idioot: op de dag dat die bundel verschijnt, springt Jan Arends uit het raam. Deze was daar niet uit, maar uit Nagelaten Gedichten (1975).

Om het af te leren nog eentje. Deze is wel uit Lunchpauzegedichten en heet Ik. Lees en denk. Denk hoe makkelijk woorden pijn kunnen doen.

Ellende en misère horen erbij

Je hebt weleens van die dagen of (korte) periodes: dat het leven je tegenstaat of -zit. Lekker wrokkig naar je werk op maandagochtend. De hond van de buren die juist die ene mooie zomeravond de héle avond ligt te janken en piepen in de tuin omdat zíj er binnen last van hebben. Over het weer gaan we het maar helemaal niet eens hébben: beroerd, echt Nederlands. De krant, het nieuws sla je steeds vaker over; alsof er nooit meer iets leuks gebeurt.

Zulke dagen, dus. Vaak nog verscherpt doordat je de indruk hebt dat anderen nóóit miserabel zijn. Dat laten ze in elk geval niet merken. Social media zijn er sterk in: het vertekenen van emoties. Eigenlijk natuurlijk klinkklare onzin, want social media dóen niets. Dat doen we zelf. We maken zelf een imago, een publiek beeld. En blijkbaar passen negatieve emoties daar niet in.

Onzin. En niet zo'n beetje ook.

Jij bent een rijk gedetailleerd karakter, met emotionele toppen en dalen. Dat heeft iederéén. De extremen zijn niet voor niets ziektebeeld. De bi-polairen die wel enórme wisselingen meemaken en de emotielozen. Maar het gros van ons bengelt er tussen: wisselende emoties. Dat je dat in social media-omgevingen slecht terugziet, vind ik nog steeds bijzonder. Blijkbaar willen we mooi, sprankelend, vrolijk en positief over komen.

Alles leuk en aardig, maar da's dan dus een nepbeeld.

In Scientific American vond ik een artikel dat hier op in gaat: sombere emoties hebben een functie. Effetjes: dat betekent dus niet dat die emotionele staat een prettige is of nagestreefd moet worden, maar wél dat het een signaal is.

In recent years I have noticed an increase in the number of people who also feel guilty or ashamed about what they perceive to be negativity. Such reactions undoubtedly stem from our culture's overriding bias toward positive thinking. Although positive emotions are worth cultivating, problems arise when people start believing they must be upbeat all the time.

In fact, anger and sadness are an important part of life, and new research shows that experiencing and accepting such emotions are vital to our mental health. Attempting to suppress thoughts can backfire and even diminish our sense of contentment.

Een goede manier om met emoties om te gaan, is ze te herkennen en vooral érkennen. Ze zijn er. Accepteer ze. Druk ze niet weg. Ontken ze niet. Maar ja, da's wat ik er van weet. Als je het artikel leest, moet je vooral ook even door de reacties bladeren. Daar vind je dan de discussie wel of niet accepteren terug.

Kennen we onszelf nu echt zo slecht? Of vertellen we via social media, vertellen we altíjd, maar een deel van het verhaal? Dat deel waarvan we denken dat anderen daar positief op zullen reageren. Dan rest de vraag waar we dan blijven met die 'andere' emoties.

Hoe Google Glass 'het systeem' een naam gaf

'Ze' hebben mij ertoe gedwongen. 'Het systeem' is corrupt, fout en vijandig. 'De graaiers' zijn de oorzaak van alles. 'De politiek' liegt, draait en is niet te vertrouwen. 'Ze' zwemmen in het geld. 'Het kwaad' rukt op.

Ik verzin ze waar je bij staat. Bovenstaande zinnen zijn geen citaten. Het zijn wel zinnen die citaten hadden kúnnen zijn, want het soort van bewering hoor je veel. Kenmerkend is de onbepaaldheid van het onderwerp; het zijn generalisaties.

Eén van de bekendste generalisaties staat in die tweede zin: het systeem. Het gevoel onbegrepen te zijn, geen gehoor te vinden, onmacht: allemaal redenen om onbenoemde tegenstanders in te zetten. Het 'systeem' is daar een goed voorbeeld van.

Het 'systeem' heeft geen gezicht. Het stelsel van normen, waarden en regels: dat is 'het systeem'. Ongrijpbaar, maar wel bepalend. Wíe daarin sturend is, is nog maar helemaal de vraag. In de jaren zeventig achten groepen als de Rote Armee Fraction bankiers en politici sturend; en vallen heb dus aan in een poging 'het systeem' op de knieën te dwingen. In Italië doen de Brigate Rosse dat ook en vermoorden bankiers. Het enig resultaat, na een stadsguerilla, is een hoop doden en gevangenen. Geen echte verandering.

Dat beeld van een ondergrondse strijd tegen een manipulator is niet nieuw. Orwell beschrijft het, onder andere in 1984. Brave New World is minstens zo invloedrijk. En anders is er altijd nog het iconische Metropolis:

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=Ebejt0Pja8c

Een 'onzichtbare' tegenstander doet het altijd goed. Maar onzichtbaar hoef je niet echt letterlijk te nemen. Een onbenoembare is ook een onzichtbare. En dat is dat 'systeem'. Dat zijn we zelf ook. Het wordt dan lastig om er een tegenstander van te maken. Totdat er een identiteit aan kan worden gekoppeld. De genoemde stadsguerilla's deden het.

En Google doet het.

Eerder schreef ik over Google Glass en z'n mogelijke gevolgen. Deze staat daar nog niet bij: Google Glass geeft 'het systeem' een gezicht. Daarmee wordt Google - wat het allang is - een belangrijk strategisch doelwit; niet meer als Amerikaans bedrijf, of als wereldspeler, maar als de belichaming van 'het systeem'.

Google Glass heeft de potentie in zich om ons leven te beheersen. Niet eens doordat iedereen mogelijk met een bril gaat rondlopen - eindelijk is de brildrager dan geëmancipeerd! - maar vooral doordat we nog veel meer dan we nu al doen vertrouwen op de juistheid van wat Google tevoorschijn tovert. Do no evil mag Google's bezweringsformule zijn, maar die is flinterdun. Hoe goede intenties onvoldoende blijken te zijn, bewees de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog.

Stel - stél - dat Google Glass werkelijk aanslaat op de manier waarop de mobiele telefoon in ons leven kwam, dan wordt het interessant. Als het gebruik zó massaal is, kun je gerust stellen dat 'het systeem' dan ineens een gezicht krijgt, tastbaar is gemaakt. Nee, hier staat níet dat Google (Glass) dan 'het systeem' ís, maar het wordt dan wel het gezicht van zoiets ongrijpbaars.

Interessante tijden waarin we leven.