Scheefgegroeide app's

Uit de theorie weet ik het. Vernieuwing komt ten eerste ten goede aan de bovenliggende partijen. Het waren Weber en navolgers die hierover hebben gepeinsd. Het kan worden gebracht als een zeer genuanceerd verhaal, zoals een wetenschapper zou betamen, maar ook beeldender: de machthebber fungeert als een zwart gat. Een zwart gat dat alles wat zijn positie kan versterken, verzwelgt. De grap is dat er niet één zwart gat is, maar meerdere. En dus vindt er ook een strijd tussen zwarte gaten plaats: de politiek en de ambtenarij én de ambtenarij onderling!

Ja. Oud nieuws en oude kennis, denk je?
Inmiddels zitten we in een situatie waarin alles wordt gedemocratiseerd en waarin individuen in staat worden geacht zelfstandiger dan ooit te beslissen en handelen. Toch?

Nou, dat betwijfel ik dus. Ik denk dat het systeem van het zwarte gat nog steeds in werking is.

Mocht je echt denken dat jij en ik als individu beter beslagen ten ijs komen in onze relatie tot een overheid, dan zul je ook de positie van die overheid moeten bekijken. Als die inmiddels is gaan beschikken over pantservoertuigen, dan heb jij er weinig aan dat je kruisboog inmiddels is vervangen door een musket. Dan zou je pantserdoordringende vuurkracht moeten hebben. Leuk, hoor, dat nu wordt beweerd dat het individu, de burger beter geëquipeerd is dan ooit, maar dan kijk je in absolute termen en niet de enig relevante relatieve.

Nu ben ik de mening toegedaan dat individuen feitelijk op grote afstand tot instituties staan. Dat kán dus tot vertekening leiden.

Laat me dan de vraag stellen hoeveel, en welke, apps of toepassingen kent jij kent die jou als individu in jouw belangen steunt?

Ik durf te wedden dat je die niet vindt.

Wat ik bedoel, is dat voor individuen wel de algemene toepassingen beschikbaar zijn gekomen, met als beste rookgordijn de informatiebestanden. "Meneer, u kunt opzoeken hoe het werkt". Dat is in mijn ogen een smerige afleidingsmanoeuvre, waar overigens aardig mee wordt verdiend. Het is een handig middel voor de beroeps (verrek, zeg, da's een bovenliggende partij. Toevallig, natuurlijk).

Heb jij al eens een toepassing gezien die uitslúitend in jouw belang acteert? Waar is de app die mij adviseert hoe te antwoorden op vragen van een WMO-keukentafel-kletser, in míjn belang - strategisch dus? De app die aangeeft wat te doen om maximaal voordeel te halen uit bestaande regelingen? De toepassing die mij precies adviseert welke zinnen en termen te gebruiken in een discussie over een juridisch recht, met een agent bijvoorbeeld? Leuk dat ik kan lezen dat ik recht heb op garantie, maar welke app vertelt me precies hoe te handelen.

En dus niet in algemene termen. Niet door aan te geven "zo is het geregeld" of "zo hoort het te gaan". En niet door aan te geven waarop ik recht heb, maar door aan te geven hoe ik dat recht haal, of afdwing.

Het bijzondere is dat je die apps wel zult vinden voor de ambtenaar die zo'n keukentafelgesprek voert. Om te voorkomen dat-i of teveel toezegt of juridisch foute stappen zet. In het belang van de cliënt?! Toepassingen die je wellicht te binnen schieten, zoals BuitenBeter, zijn zeer nuttig, maar de afhankelijk van de ander wordt er niet door versterkt. Eerder krijgt de dienst Openbare Werken er tientallen inspecteurs bij.

Zo absoluut als nu voorgesteld is het niet. Ik vind zoiets als Bereken-Uw-Recht nog steeds goed in zijn basis. Maar ook die geeft niet meer macht en laat je ook niet manipuleren. Ook die is uiteindelijk vooral handig voor de gemeente: de aanvragen verlopen doelmatiger.

Wellicht is het niet zo vreemd dat er weinig is voor individuen. Die betalen immers niet zo veel. Overheden betalen makkelijk (veel) meer (en veel te veel).

Eerlijk gezegd, vraag ik me al járen af welke partijen zich opwerpt als stimulans voor de ontwikkeling van toepassing die wérkelijk individuen empoweren.

Spiedend kind

Ikzelf vind het een goed idee. Maar ja, het schoot ook míjn hersenpan binnen, recht naar m'n hersens. En alles wat je zelf bedenkt, ervaar je, vertekend, als goed.

Het probleem is een alleenwonende mens. Op het moment dat die slechter mobiel wordt en steeds meer binnen blijft zitten, is de kans reuzegroot dat-i sociaal isoleert. Exclusie, uitsluiting, mag je dat noemen, ware het niet dat ik vind dat die term actief handelen impliceert. Er wórdt iemand uitgesloten. Isolatie is echter in veruit de meerderheid van de gevallen een sluipend proces waarin iemand langzaamaan buiten een sociaal netwerk raakt.

De enig echte uitzondering op die regel zijn gezinsleden. Buren, kennissen en familieleden - dat zijn je ooms, tantes, neven en nichten die je hoe vaak ziet? - zijn contacten die kunnen verwateren. Er kan in de loop van de tijd steeds minder gemeenschappelijks overblijven. Gezinsleden hebben wat dat betreft nog de sterkste (bloed)band.

Het is geen toeval dat de overheid zich zo concentreert op gezinsverbanden als mantelzorgbasis. In die relatie is de vrijblijvendheid het minst en de binding het grootst. Ouders en kinderen laten elkaar minder snel zakken dan bijvoorbeeld buren en kennissen zullen doen. Het is geen wet van Meden en Perzen, dat niet.

Maar hoe ondersteun je iemand die alleen woont?

De gebruikelijke reactie is die persoon sterker te maken, te empoweren. Meestal vullen we dat in als het informeren van mensen, want "informatie maakt kennis, maakt macht". Toch?! Nee, dus. Die vanzelfsprekendheid klopt van geen kant. Informatie beschikbaar stellen heeft steeds meer de gedaante aangenomen van een zwaktebod: "U heeft toch de instrumenten gekregen? Dat ú er niets mee doet, is uw eigen schuld". Informatie als schaamlap.

Nee, dan de inzet van technologie. Als we de isolerende mens nu eens voorzien van middelen om contact te zoeken? En dus kopen kinderen voor ouders mobiele telefoons. Wat later worden die vervangen door toestellen met grotere toetsen. Of er wordt een computer aangeschaft. Inmiddels is dat een tablet. De algemeen geldende wetenschap is immers dat die, beter dan alles anders, goed aansluiten bij het intuïtieve gebruik van ouderen en kinderen. Ook leuk waren de experimenten met kabeltelevisie en settop boxen.

Geen van die oplossingen werkt!

Geen van die oplossingen werkt gedurende langere tijd. De reden daarvoor is niet zo moeilijk te raden: het is de vereenzamende zélf die actie moet ondernemen. Nog afgezien van het feit dat lichaamsfuncties afnemen - trillen en blindheid zijn echt geen uitzonderingen - gaat die architectuur er van uit dat de afhankelijke partij actie onderneemt. Vreemd, want die afhankelijkheid wordt vaak mede veroorzaakt door een gebrek aan vaardigheden om dat contact op te nemen.

Oma of opa met technische hulpmiddelen opzadelen is, net als met informatie, zeggen: "Het ligt aan jóu als er geen contact meer is.".

Volstrekt idioot. Mij verbaast het al jaren. De oplossing lijkt me zo vanzelfsprekend: leg het initiatief níet bij de isolerende, maar elders.



Echt ingewikkeld is dat niet. Zet een IP-camera in één, of meer, kamers en geef de IP-adressen aan de mensen die belangrijk zijn om contact mee te hebben. Zo'n IP-camera is op afstand te bedienen en te bekijken. Geluid is ook geen onderwerp: kunnen ze ook. En, echt hollands, ze zijn niet eens echt duur.

Een privacy-probleem? Nou, nee. Het zijn geautoriseerde gebruiker-kijkers. De camera kan ook nog worden voorzien van een verklikker als-t-i actief wordt.



Kom, thuiszorginstellingen, koop duizenden van die dingen en breng ze onder de standaarddienstverlening. Maak afspraken met de Ziggo's en UPC's van deze wereld over wifi-netwerken. Da's pas echt maatschappelijk ondernemen! Dan kunnen de kinderen actief kijken of hun vader of moeder nog gezond en wel is, als er weer eens niet wordt opgenomen. En natuurlijk blijven ze ook nog bellen en langskomen.

Maak het in elk geval degene die nog actief actie kúnnen ondernemen, gemakkelijker dat ook te doen in plaats van het faciliteren van de steeds zwakker wordende partij. Want dat is water naar de zee dragen.