Kil licht

Najaar. Grijs weer. Wind. Guur. De tijd van de doeltreffend-warme in plaats van de verleidelijk-dunne kleding. De tijd van de háástige stap in plaats van het lome zitten. De tijd van korte dagen en een aanslag op je hoeveelheid vitamine B.

Je stemming wordt beïnvloed door je omgeving. Of je nu wilt of niet. Je moet wel een ongelooflijk groot zonhater zijn om niet het opwekkend effect te (her)kennen van een zonnige dag. Of het nu zomer of winter is: een zon-dag máákt verschil. Je mag het context noemen; je omgeving. Het weer is daarin de factor die je het minst (niet) kunt beïnvloeden. Een andere groep mensen om je heen? Kun je voor kiezen (alhoewel ontslag nemen omdat je collega's niet precies dat zijn wat je zoekt, gaat wel ver). Een andere fysieke ruimte? Idem dito. Het is een vrij keuze tussen twee kwaden.

Deze tijd van het jaar herinnert me aan een invloedsfactor die we licht over het hoofd zien: de invloed van licht. Niet dat zonlicht; dat is wel de vorm die we allemaal het nadrukkelijkst ervaren. Maar heb je weleens gekeken naar al ons kunstlicht? Dat kan (nog) niet tippen aan het licht van de zon. Maar we zien er ervaren het veel.

De ontwikkeling naar milieuvriendelijke lampen lijkt logisch. Daarbij doen zich van die kleine wreveligheden voor zoals het plots niet beschikbaar zijn van nou net dat ene gloeilampje dat in je armatuur paste. Een ander effect is de moeite waard echt bij stil te staan: de kleur.

In verleden tijden was licht warm. Eenieder die romans heeft gelezen - of tekenfilms zag - kent vast wel het beeld: door een openstaande deur of raam naar buiten vallend licht. Dat is warm licht (ook omdat de hoofdpersoon ondertussen staat te vernikkelen van de kou of ellende).

Met de komst van elektrisch licht is het suizen van de gaslamp al vervangen door stilte. Het gloeien bleef; aangestoken door vuur of elektrische weerstand. De gloeilamp bracht gelig, warm licht. Niet voor niets hebben gasontladingsbuizen het niet tot de huiskamers geschopt. Enorm geschikt als fel, kil licht in de keuken, boven de snelweg of als 'buigzaam licht' voor neonreclames (die zie je ook niet veel meer).

Maar ik zie het kille licht oprukken.

Als je over straat gaat, zie je het verschil goed. De kerstversieringen die zijn gemaakt met de aloude gloeilamjes en die met de ledlampjes. Die laatste zijn feller wit, en echt wit in plaats van gelig.

Natuurlijk onze kennis over de invloed van licht op ons leven is groter dan ooit. Maar ik zit me nu dus wel af te vragen in hoeverre dat killere licht ook onze geestesgesteldheid beïnvloeden gaat. Lekker sluipend, want wie maakt zich nu zorgen over licht? Licht is licht. Toch? Als er maar genoeg licht is om te doen wat je wilt doen.

Ga je je dan uitgebreid druk maken over de kleurtemperatuur van licht? Of draaien we de goedkoopste variant er in?

En als dan killer licht algemeen wordt; worden wij dan ook killer?!

Het menselijk lichaam als foto-object

Eigenlijk zag ik eerst dit, een artikel over fashion photography. Eventjes heb ik gedacht daarover te schrijven. Het zijn wéér vrouwen. Het zijn wéér 'versexualiseerde' beelden. We zijn ermee doodgegooid: een glimp of meer van borsten, doorzichtige kleding, beetje bil, hijgerig-open mond, haar-woelende handen... Je kent ze wel. Altijd beelden vrouwen. Altijd mooie vrouwen met mooie lichamen. Altijd beelden van mensen als objecten. We zijn het zo gewoon gaan worden dat de kans groot is dat niemand zich er nog aan stoort. Prima, ware het niet dat dat óók kan betekenen dat we de signalen in ons eigen systeem hebben opgenomen.

Ze staren ons ook wel van alle kanten aan, die dames. Of beter: de reclamefoto's. En met gevolg, want de posters van een groot (bad)kledingmerk werden uit de abri's gestolen. Of, veel ernstiger, zoiets als het ontstaan van de pro-ana beweging, waarbij ana staat voor anorexia. Een club van mensen die het (extreem) mager zijn, propageren. Dat je daarbij ook een grens kunt overschrijden - mákkelijk kunt overschrijden - zal je niet verbazen. Wrang, maar "tot je een ons weegt" lijkt dan plots den werkelijkheid te kunnen zijn.

Hoe ver die sexualisering gaat, liet Bimbo zien; een erg mooie theatervoorstelling met een verontrustende ondertoon en ontwikkeling. Het is jammer dat ik niet zo snel kon vinden of die voorstelling nog is te zien. Hij is de moeite waard. Wij zagen hem in het LAKtheater in Leiden - een in de tussentijd wegbezuinigde en dus opgedoekte theatervloer.



De voorstelling is slim in elkaar gestoken: qua verhaal, maar ook qua vorm en techniek. Zo wordt de voorstelling gespeeld op een speelvlak waar het publiek omheen zit, met de rug ernaartoe. Je ziet de voorstelling op televisieschermen vóór je. En, inderdaad, je kunt je omdraaien om de 'echte' voorstelling te zien. Het effect van die aanpak is enorm.

Maar goed. Dat zijn uitzonderingen. Veel beelden zijn nog steeds op die manier rolbevestigend.

Op het moment dat je je een beetje begint af te vragen of er ook andersoortige fotografie mogelijk is, zie je dan dit:



Dát is de reden om toch deze blogpost over fotografie te schrijven. Want deze fotografe, Anna Heimkreiter, gebruikt ook mannen als model, voor foto's van een wonderlijke wereld. En op een manier die tot de verbeelding spreekt. Volg de hyperlink maar.