Schaf af die vrije dagen

Zo af en toe denk ik me te kunnen verplaatsen in (redeneringen van) 'politici'. De eerste die kritiek zou hebben op zo'n idee, zou ikzelf zijn, want een bedoeling, intentie, doel is iets anders dan een zichtbare beweging of een uitgesproken woord. Je kunt heel goed iets anders bedóelen dan je zegt. Maar toch. Soms duikt er voor m'n geestesoog een lijn op die er heel logisch uitziet.

Zo stond ik me de afgelopen weken te verbazen over de aanplakbiljetten bij de supermarkten waarop ze ons, de klanten, informeren over hun 'bijzondere openingstijden vanwege de feestdagen'.

Openingstijden.

Daarmee gebeurt iets bijzonders met, als ik mag voorspellen, vérstrekkende gevolgen.

Dat wordt gesproken over openingstijden lijkt niet belangrijk. De winkel is immers open of dicht. Ooit had je ook de half-open nering. Van die winkeltjes en boeren waar je ook na sluitingstijd nog een vergeten kleinigheid kon halen. Vooral omdat winkel en woonhuis vaak verbonden waren.

Maar nu is de winkel dus open op officiële feestdagen. Voorheen waren dat vrije dagen. Collectief. Dat gaf een bijzondere sfeer - of je dat nu leuk vond of niet: inslaan voor meerdere dagen geeft drukte. Veel mensen zullen ook een herinnering hebben aan dergelijke dagen die deels bestaat uit het tóch vergeten zijn van een boodschap of zo.

In hun dienstbaarheid aan de klant - ahum - hebben de grootwinkeliers hun openingstijden eerder al verruimd naar de avonduren. Een flexibele samenleving, nietwaar. Sinds een paar jaar zijn daaraan ook de Tweede ..dagen aan toegevoegd. En dus hangen er nu forse plakkaten om ons duidelijk te maken wie wanneer open is.

Allemaal om het ons, de klant, gemakkelijker te maken. Toch? Die klant die volgens de winkelier zo veel werkte dat-i steeds moeilijker tijd vond om inkopen te doen. Die het dus te druk had.

Mijn voorspelling is dat er een redenering wordt bijgefabriekt. Door politici.

"Als er dan door al die supermarkten toch al wordt gewerkt op die feestdagen, waarom de rest van Nederland niet ook? Waarom zou Tweede Pinksterdag - Tweede Kerstdag is té link - een vrije dag moeten zijn? Weet je wel wat je viert?

Door de diverse hulp- en zorgdiensten en door volcontinue bedrijven wordt er vanwege het karakter van het werk doorgewerkt. Maar nu werkt de grootgrutter ook, terwijl het karakter van diens werk dat niet noodzakelijk maakt. Dus waarom jullie niet?"

Terwijl ik eergisteren naar dat affiche stond te kijken en de gedachte me besprong, wist ik nog niet dat een paar dagen later dit verscheen:



Of je het nu kapitaliseren noemt, of vereconomiseren dan wel ontmenselijken, de kern is en blijft dat dit redeneren geen grenzen kent. Op deze manier kun je iedere niet-kapitaalvormende activiteit in termen van kapitaalvorming beschrijven. Dat die principieel anders zijn en anders zijn bedóeld, negeer je gewoon. Alsof je een opdracht geeft en die beoordeelt op andere criteria. En nee, da's geen fictief voorbeeld.

Het onbeschaafde aan die redeneringen is niet alleen dat het werkelijk gelovigen tegen de schenen schopt, maar ook dat 'het voordeel voor de economie' zeer specifiek gericht neerslaat.

O, voor de volledigheid de ex-veilingmeester van VVDlight wil niet de vrije dagen áfschaffen. Hij is tegen collectief opleggen en vóór individualiseren. Raad eens wat er dan gebeurt en overblijft?

wie ben je als je dood bent?

D66 schijnt een opt out-systeem te gaan voorstellen voor orgaandonatie. Iedere Nederlander, zo wordt dan bij wet geregeld, is dan orgaandonor tenzij hij aangeeft dat níet te willen zijn. Die handelwijze van de opt out is jarenlang gehanteerd door sluwe marketeers, die klanten daardoor gevangen hielden 'omdat ze niet (op tijd) opzegden'. En niet voor niets is die aanpak steeds meer aangevallen én afgebroken.

De discussie over organen is geen eenvoudige waarin een absoluut gelijk bestaat. Het bijzondere is dat hij feitelijk gaat over wie we zijn, wat een mens een mens maakt en over identiteit. Ik denk dat je daarin geen generieke maatregelen kunt nemen. Want we zijn en denken allemaal anders (te zijn).

Blijkbaar houdt D66 er een technocratisch wereld- en mensbeeld op na van een wereld waarin ratio en zakelijkheid leidinggevend zijn. In zo'n visie is het logisch dat zo min mogelijk wordt verspild: van menselijke energie in de vorm van arbeid, arbeidstijd en -productiviteit of in de vorm van menselijk talent en scholing tot en met de reparatie van het menselijk lichaam. Het frappante is dat bij een technocratisch wereldbeeld impliciet een vrij passief mensbeeld past, van een mens die vooral lid is van een collectief en daarna individu. Frappant omdat een partij als D66 individuele ontwikkeling en verantwoordelijkheid hoog in het vaandel heeft.

Waar soms té makkelijk overheen wordt gestapt, is het beeld dat je hebt van jezelf. Een stuk controversiëler is het vraagstuk van de handel in organen. Deels omdat er géld wordt gevraagd, maar deels ook omdat die discussie ook raakt aan de beschikbaarstelling van organen uit lévende mensen. Dat is een interessante. Want blijkbaar is er dan verschil tussen levend en dood donor zijn.

Stel: je valt dood neer. Waar je dan naar kijkt, is een dood lichaam. En al eeuwen wordt er nagedacht over de vraag of jij dat dan nog bent. In religieuze termen: waar zit de ziel? Maar wat voor de een een leeg omhulsel is, is voor de ander nog steeds deel van een individu. En van een leeg omhulsel is het eenvoudiger onderdelen hergebruiken, dan van een bestaand individu. Een bestaand individu omdat in die beleving de dood blijkbaar uit meerdere componenten bestaat: een lichaam én een geest. Dan wordt het een stuk complexer om daar iets uit weg te halen.

In een wereld die steeds voller wordt en met een kennis die het mógelijk maakt, wordt het steeds verleidelijker rationeler om te gaan met lichamen. Persoonlijk denk ik dat dat ook kán. Een mens gaat van Niets naar Niets. Maar dat neemt níet weg dat in alle gevallen afscheid van iets moet kunnen worden genomen en dat er respect moet zijn voor diegenen die anders denken over het Leven. Het roept overigens ook de vraag op wanneer je de Grens oversteekt: stel dat iemand eindeloos lang ingevroren blijft, cryogeen is, in afwachting van ontdooiing in betere tijden, leeft hij dan? Let op: hij blijft dus uiteindelijk permanent cryogeen.

Dat het een complexe zaak is, blijkt ook wel uit de commentaren die je aantreft op het internet over dit onderwerp. Zo zijn er - jammer genoeg - ook vrij veel mensen die vinden dat hun lichaam niet gebruikt mag worden ter redding van bepaalde groepen anderen: moslims voorop. Ook dat is een interessante positie, omdat ook zij daarmee aangeven dat een lichaam niet een neutrale entiteit is.

Wat mij betreft, gaan we een stuk efficiënter om met ons stoffelijk omhulsel. Maar ik moet toegeven dat dit onderwerp toch echt wel van een andere orde is dan een wettelijk rookverbod 'omdat dat de collectieven volksgezondheid schaadt'. En persoonlijk vind ik de luiheid van de voorstanders - 'men vergeet een codicil in te vullen en dus lopen we veel mis' - geen argument om daar de tegenstanders dan onder te laten lijden.

Maar ja, D66 ga ík toch al niet stemmen.