Een haast bijbelse plaag van zieken

Ik vulde de snoeppot op het stadhuis en haalde gebakjes voor de hele afdeling.

Dát was het moment dat ik dacht: "jij zit niet goed". Een burgemeester die ontslag nam omdat een integriteitsonderzoek serieuze aantijgingen bevatte, verdedigt zich niet met snoep dat ze uit eigen zak betaald. Dat is de categorie "Ik ben aardig, want ik hield eens de deur open voor een ander". Sterker, het is typerend gedrag voor managers met een persoonlijkheidsstoornis als narcisme, zeker als het past in een heel betoog dat 'dit alles mij overkomt en mij niets is te verwijten'.

Het is in alle gevallen een triest verhaal als iemand wordt 'ontmaskerd'. Voor de patiënt kan het nog een positieve wending teweeg brengen. Jammer genoeg is de weg daarnaartoe geplaveid met slachtoffers. Of er nu wel of niet sprake is van regeloverschrijdend gedrag, de wijze van opereren maakt slachtoffers.

Dát baart mij zorgen.

Ik heb ze gezien. De 'managers' waarvan ik nu denk dat zij stomweg ook in de categorie horen van psychisch gestoorden. Degenen die last kregen van een gevoel van onfeilbaar beoordelingsvermogen, degenen die absoluut niet met medewerkers konden omgaan, degenen die selectief informeerden; ze bestáán. En in veel te grote hoeveelheden.

Het is een open deur, maar wel een waarop nog heel vaak moet worden gewezen. We hebben een cultuur laten ontstaan waarin gedefinieerde leidinggevende capaciteiten netjes overeenkomen met psychopathische. Dat klinkt verschrikkelijk. Het hoeft het niet te zijn, want die psychopathische trekjes hébben ook voordelen.

Wat echter ontbreekt, is het organiseren van de tegenkracht. Daadkrachtige managers mogen niet bestaan zonder een tegenpool. Dát ontbreekt.

Het type manager - zowel binnen de overheid als het bedrijfsleven - dat de afgelopen dertig jaar populair was, is van het verkeerde slag. Het zijn de mensen die 'de lijnen uitstippelen en de beslissingen nemen', die menen dat leiden betekent 'snel besluiten nemen, goede of foute'.

Het heeft me een poos verbaasd als groot-industriëlen onverwacht verstandig bleken te zijn. Totdat ik me realiseerde dat dat vaak oudere mensen zijn, die hun sporen allang hebben verdiend. Maar vooral: die met een héél andere manier van opereren aan de slag zijn geweest. Of, als dat niet zo was, inmiddels ontdekten dat socialer opereren verstandiger was geweest.

Het is een beklemmende conclusie. Als-i - ook maar deels - waar is, dan is de huidige economische situatie grotendeels te wijten aan beleid van zichzelf overschattende mensen (confronterender: psychiatrisch patiënten). Aan hén hebben we veel te veel overgelaten en zíj hebben veel te veel opgeëist.

Alle signalen wijzen in die richting; zowel vanuit de politiek, de ambtenarij en het bedrijfsleven. Niemand neemt schuld op zich. Verantwoordelijkheid is een hol begrip, af te kopen met een nog hollere slappere verontschuldiging.

Het is angstwekkend dat de betrokkenen zelf ook écht niet zien wat gaande is. De schuld ligt altijd extern. De waarheid is plooibaar. De eigen situatie staat vooraan in de rij. Inleving in de gevolgen van handelen is er hoegenaamd niet (in woord soms wel, maar uiteindelijk heerst een anonimiteit als 'de economie').

En allemaal maken ze duizenden slachtoffers. Da's nog het ergste.

Kaal?!

Laat ik beginnen te bekennen dat ik het probleem niet ken. Kaalheid. Op mijn hoofd groeit voldoende om iedere zes weken de kapster ermee aan de slag te laten gaan. En iedere keer halen de kapsters de beste marketingtruc uit die er bestaat: ijdelheid aanspreken. "Wat hééft u toch een mooi dik haar"

Wat me zo af en toe bezig houdt, is de vraag waarom steeds meer mannen geforceerd kaal zijn.

In mijn jeugd had je een type man dat je vandaag de dag eigenlijk nooit meer ziet. De kalende man had vaak een trench coat aan, een hoed op en daaronder bleek zich een atol aan verdunnend haar te verbergen. Hét voorbeeld van dat haar was, in mijn jeugd, de Boze Buurman uit Ja Zuster, Nee Zuster. Een sikkeneurig mens met een kale plek op z'n hoofd.



Niet dat er meer echt kale mannen zijn dan toen. Wat er wel steeds meer is, zijn de nep-kalen. Dat zijn al die types die het hoofd kaal (laten) scheren. Het zijn absoluut niet fans van de coupe Amerikaans Leger, want de ellende is dat je vaak goed ziet dat het eigenlijk de kalende man is.

Een kale man is kaal. Egaal kaal en heel duidelijk zonder haargroei. De pseudo-kale heeft een probleem. Zijn haar groeit nog steeds en dat levert vaak van dat schemerhaar op. Daardoor ziet iedereen waar eigenlijk nog steeds haar groeit. De kalende man dénkt dat-i een kale man is.

Persoonlijk denk ik dat je er het best aan doet jezelf te accpeteren zoals je bent. Als dat kalend en grijzend is... soit. Verzet is nutteloos. Maar goed, ik kan me ook voorstellen dat er mannen zijn die er mee zitten. Het gedistingeerd grijs weg verven ís mogelijk.

Dat soort van ontwijkend gedrag kan zelf leiden tot een lemma in Wikipedia. Ik kende 'm: de overkammer, de spuuglok, maar dan overlangs bovenop de schedel.

Interessanter vind ik de vraag waarom mannen dat scheren zo massaal zijn gaan doen.

Als ik mag. Mijn idee is dat het imitatiegedrag is. Om het lekker ongenuanceerd neer te zetten: de (film- en televisie)voorbeelden van de stoere held die kaal is én succesvol is, willen de pseudo-kalen imiteren. Wat mij betreft, bevestigt het aantal leren jasjes en jacks dat. In het Tijdperk van de Kalende Man waren die voorbeelden er niet. In het Tijdperk van de Pseudo kale wél. Toeval?! (Wellicht. Want op een sullig kaalplekje mannetje wil je óók niet lijken. Die (negatieve) hypothese kan ook waar zijn)

Het leukst aan het verschijnsel zijn de discussies 'over kale mannen'. Zijn ze, in de ogen van vrouwen, nu wel of niet sexy? En, helemaal prachtig, hebben ze meer dan gemiddelde mannelijke hormonen? Worden ze gezien als leiders? En, jammer, hebben ze werkelijk meer kans op prostaatkanker?

Dat zijn allemaal discussies die gepaard zijn aan natuurlijke kaalheid. Jammer, pseudo's.

Op zich is het weer 's niet verwonderlijk. Het is weer de afdeling 'causaal'. Een bekende op die afdeling is de bewering dat creatieve mensen slordige bureaus hebben. Voor mensen met een slordig bureau is dat de bevestiging dat ze creatief zijn. Als je dan ook nog 's je kop kaal scheert, ben je meteen een zeer mannelijke, viriele creatief.

Voorlopig ben ík er niet aan toe. Het lijkt me ook niets. Iedere dag nog meer huid nat te moeten scheren met een vergroot risico op snijwonden en -wondjes.

Dat doet mijn kind niet, nee.

Dat om 03.00 uur de telefoon gaat. "U hoeft zich geen zorgen te maken, maar u spreekt met de EHBO van het ziekenhuis. Uw zoon is hier binnengebracht en behandeld. Hij heeft een hoofdwond, maar kan naar huis. Kunt u hem komen halen?". Blijkt de stommeling met teveel drank op van z'n fiets gedonderd en een stevig bloedende wond te hebben. Daar aangekomen zit-i grapjes te maken met en tegen de verpleegsters - je bént een jaar of twintig of je bent 't niet - maar we krijgen wel het advies hem die nacht af en toe wakker te maken: "hij ís waarschijnlijk even buiten westen geweest'.

Natuurlijk maak je je eerst zorgen. Daarna ben je opgelucht. En de dag erna hoop je dat-i een stevige hoofdpijn heeft, bij wijze van straf. Dan sta je toch even raar te kijken als-i meteen de dag erna "even gaat voetballen". Alsof er niets aan de hand is.

Kinderen. Denk niet dat je ze ooit zult kennen.

Laat ik vooral niet veel meer vertellen over de belevenissen met deze zoons. Daar zitten voor ons verrassende bij, en zeker niet allemaal hoopgevende.

Aan al die ervaringen moest ik denken toen ik door Leiden fietste en een paar studenten bezig zag hun geluidsinstallatie op straat op te stellen. Over de brug kwam een oudere man met een hondje aanwandelen, die het geheel bekeek met zo'n blik van "tja, studenten. Die dóen maar". En da's ook wel zo. Niet omdat het studenten zijn - misschien dééls ook wel - maar vooral omdat het jonge mensen zijn met andere normen, waarden en dagindeling. Die nog niet veel rekening houden met anderen.

Verder fietsend dacht ik aan de ouders van die jongens. Die zullen vast het beeld hebben van hun zoons als studerende studenten. En "ja, allicht" af en toe een studentenfeest. Waarbij "vast ook af en toe" veel wordt gedronken. Maar of die ouders zich hun eigen kind ook kunnen voorstellen als een overlastgever of iemand met een kwade dronk over zich?!

Zouden ouders zo eerlijk zijn dat ze die mogelijkheid ook onder ogen durven zien? Of 'blijft je kind je kind en steun je dat door dik en dun'? Terwijl je niet weet wat ze doen als jij er niet bij bent.

Ik ben voorbeelden tegen gekomen van ouders waarvan ik echt dacht: doe je ógen open!. Een vader - nee, nee, niet ik - die hardnekkig ontkent dat "zijn zoon dat soort van dingen doet", moet echt worden geholpen de realiteit onder ogen zien als die realiteit is: dronkenschap, belediging en geweld. Kijk, als je jezelf ervan hebt overtuigd dat jóuw zoon nooit teveel drinkt, dan kan de werkelijkheid ontnuchterend zijn.

Het schijnt dat wij, ouders, onze kinderen graag al die dingen laten doen die ons nooit zijn gelukt. Als dat waar is, dan moet het een hele ervaring zijn te ontdekken dat je kind net een mens is, een zelfstandig individu. Met een eigen leven waarin dus ook eigen geheimen en ongedeelde ervaringen zijn te vinden.

Misschien moet je je als ouder dan eens afvragen: waarom zou dat zijn? Dat je kind een eigen leven, afgeschermd van dat van jou, heeft, wíl hebben. En als je denkt directief te kunnen zijn; da's dus eindig.

Hopelijk snapt een deel van de ouders nu ook waarom zij ook eigenlijk helemaal níets hebben te zoeken in de social media kringen van hun kinderen. Dat is een ongewenste inbreuk. Blijf op Facebook wég als 'vriend', 'like' niet, 'favorite' niet. Je bént geen 'vriend'. Je bent ouder en hoe graag je dat misschien ook wilt; da's onverenigbaar.