Het einde van de (VPRO)gids

Iemand die goed tussen de regels door kan lezen, had 'm al zien aankomen. Een paar weken geleden schreef ik een blogpost over de diëtenindustrie. Dat naar aanleiding van een artikel in de VPROgids.

Die gids; een vreemd lichaam is het geworden. Ooit was het de enige bron van informatie over 'wat er op dé televisie te zien is'. Daarmee was het meteen ook een goed argument voor omroeplidmaatschap: de kwaliteit van de gids. Tussen twee haakjes: dat heeft in ons huishouden geen rol gespeeld. Als je de VPROprogramma's uit de jaren '70 en '80 nog herinnert, dan snap je dat de keuze snel was gemaakt. Dan komt de toestand over programmagegevens wel of niet in dagbladen, gevolgd door een enorm snelle uitbreiding van het aantal kanalen waaruit te kiezen. Het verkabelen en digitaliseren is in volle gang. Het lidwoord is weg: we kijken televisie (alhoewel ik me heel vraag afvraag of er hier in huis wel iemand kíjkt als het apparaat aan staat).

Het richtsnoer? Kijk. Da's dus een interessante. Mijn indruk is dat dat steeds minder 'de gids' is.

Als ik onszelf als toonbeeld neem. In eerste instantie beginnen we op één van de publieke zenders. Daarna volgt 'het zappen'. Daarvan kunnen sommige gezinsleden aardig overstuur raken: "Ja, godver, wat zitten we nú weer te kijken? Daarnet was het toch ....?". Zappen om de reclameblokken te vermijden. Maar zappen via zo'n digitale recorder is een verzoeking; wat ... gaat.... dat..... lang.... zaam. Steeds vaker worden we dat zat en staat de tv als een dure schemerlamp eenzaampjes te staan.

De slimmere aanpak, die wij maar zelden gebruiken, is het inzetten van de eletronische programmagids. Onze tv kán dat. Als je weet welke knop dat teweegbrengt, dan kun je een mooi blokkenschema krijgen met daar overheen een verticale tijdsindicatielijn. Handig, zij het dat ook dit weer langzaam is. En, als je niet oplet, je ook allerlei zenders laat zien die dan 'niet in uw abonnement' zitten. Maar goed.

Wat ook vaak gebeurt, is dat iemand - ik - reageert op social media: "Ik hoor dat er iets leuks is te zien op....". Opvallend vaak zijn dat verwijzingen naar muziekprogramma's. Ook komt het steeds vaker voor dat ik multitask. Het anderen gekmakende zappen - en twee films 'tegelijk' kijken - is vervangen door één kanaal op tv en commentaar en op Twitter verslagen over andere.

De kijkervaring verandert blijkbaar. En de positie van de gids ook. Die ligt na een week steeds vaker haast ongebruikt bij het oudpapier.

Is dat het einde van de gids? Is dat het einde van een argument om omroeplid te zijn?

Dat laatste zou'k niet hopen. Maar de realiteit is vast anders: mij zou het niet verbazen als er niet veel mensen om ideologische redenen lid zijn van een omroep. Die tijden liggen achter ons. Maar daarmee is zo'n gids niet waardevol. Alleen de invulling van het woord 'gids' zou moeten veranderen. Niet langer gaat om het aangeven wat waar en hoe laat is te zien. Dat vinden we op tal van andere plekken. Wat we moeilijker vinden, is de gids die ons vertelt over achtergronden bij de beelden, die ons vertelt over verwante onderwerpen.

Kort en goed? Waarom is de VPROgids nog steeds niet een achtergrondenmagazine? Al die pagina's programmagegevens; die kun je zó mooi vullen met artikelen over films, over documentaires, over praatprogrammapresentatoren. Alles wat niet op het laatste moment wordt ingevuld. Alles wat iets toevoegt aan wat op tv is te zien. Tv? Nee, media! De versmelting is al gaande tussen tv en het Internet. We kijken al in de trein en op de achterbank van de auto.

Kom op, VPRO, schrap die programmagegevens en maak er een mooi mediamagazien van.